Geçici Vergi Nedir?
Geçici vergi, gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin yıllık vergiye mahsup edilmek üzere üç aylık dönemler halinde peşin ödediği vergidir. Yıl sonunda tek seferde yüksek tutarda vergi ödenmesini önler ve vergi gelirlerini yıla yayar. Ödenen geçici vergi, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesindeki vergiden mahsup edilir.
Geçici Vergiyi Kimler Öder?
- Gerçek usulde vergilendirilen ticari kazanç sahipleri (şahıs işletmeleri, esnaflar)
- Serbest meslek erbabı (doktor, avukat, mali müşavir, mühendis vb.)
- Kurumlar vergisi mükellefleri (anonim ve limited şirketler, kooperatifler vb.)
Basit usulde vergilendirilen mükellefler ve yalnızca zirai kazanç elde edenler genellikle geçici vergi mükellefi değildir. Kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.
2026 Geçici Vergi Dönemleri ve Son Tarihler
Hesap dönemi takvim yılı olan mükellefler için geçici vergi dört dönem üzerinden hesaplanır. Beyanname verme ve ödeme süresi, üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın 17. günü akşamına kadardır. Bu gün hafta sonuna veya resmî tatile denk gelirse süre ilk iş gününe uzar.
Hesap dönemi takvim yılından farklı olan mükelleflerde dönemler farklıdır. Güncel tarihleri Gelir İdaresi Başkanlığı vergi takviminden veya mali müşavirinizden teyit edin. Diğer vergi tarihleri için KOBİ'ler için vergi takvimi yazısına bakabilirsiniz.
Geçici Vergi Nasıl Hesaplanır?
Geçici vergi kümülatif hesaplanır: her dönemde, yılbaşından o dönem sonuna kadarki toplam kazanç esas alınır; bundan önceki dönemlerde ödenen geçici vergiler hesaplanan tutardan düşülür.
- Yılbaşından dönem sonuna kadarki toplam kazancı belirleyin (gelir eksi gider, indirim ve istisnalar düşülmüş hâliyle).
- Vergi oranını uygulayın. Gelir vergisi mükellefleri için geçici vergi oranı %15, kurumlar vergisi mükellefleri için %25'tir (bankalar ve bazı finans kuruluşları için %30). Oranlar kanunla değişebilir; güncel oranı teyit edin.
- Önceki dönemlerde ödenen geçici vergileri ve varsa kesinti (stopaj) yoluyla ödenmiş vergileri çıkarın.
- Kalan tutar o dönem ödenecek geçici vergidir.
Örnek (varsayımsal, gelir vergisi mükellefi): 1. dönem kazancı 50.000 TL ise geçici vergi 50.000 × %15 = 7.500 TL'dir. 2. dönemde kazanç 60.000 TL olursa yılbaşından beri toplam kazanç 110.000 TL olur: 110.000 × %15 = 16.500 TL. Bundan 1. dönemde ödenen 7.500 TL düşülür; 2. dönemde ödenecek geçici vergi 9.000 TL'dir. Her dönemin kazancını ayrı ayrı hesaplayıp yalnızca o dönemin tutarına oran uygulamak yanlıştır.
Geçici Vergi Beyannamesi Nasıl Verilir?
Beyanname, GİB'in e-beyanname sistemi üzerinden elektronik olarak verilir. Mükellef veya yetkili mali müşavir sisteme giriş yapar, ilgili geçici vergi beyannamesini (gelir veya kurumlar) seçer, dönem kazancını ve önceki dönemlerde ödenen vergileri girer, beyannameyi onaylar ve gönderir. Sistem bir tahakkuk fişi oluşturur; ödeme bu fişteki tutar üzerinden, son ödeme gününe kadar yapılır. Beyannamenin doğru doldurulması için mali müşavir desteği almanız önerilir.
Geçici Vergi Yıllık Vergiden Fazla Çıkarsa
Yıl içinde ödenen geçici vergilerin toplamı, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden fazlaysa fark mükellefe iade edilir ya da mükellefin diğer vergi borçlarına mahsup edilir. Mahsup ve iade uygulaması, yıllık beyannamede belirtilen tercihe ve ilgili mevzuata göre yapılır.
Geçici Vergi Ödenmezse veya Eksik Beyan Edilirse Ne Olur?
- Vadesinde ödenmeyen geçici vergi: Ödenmeyen tutara 6183 sayılı Kanun uyarınca gecikme zammı uygulanır. Ödeme yapılmazsa tahsil yoluna gidilir; ödeme emri ve haciz işlemleri başlatılabilir.
- Beyannamenin süresinde verilmemesi: Vergi Usul Kanunu kapsamında usulsüzlük cezası kesilebilir.
- Geçici verginin eksik veya hiç beyan edilmesi: Gelir Vergisi Kanunu mükerrer 120. maddeye göre eksik kalan geçici vergi, yıllık vergiyle ilişkilendirilerek ayrıca tarh edilebilir ve bu durumda vergi ziyaı cezası ile gecikme faizi uygulanabilir.
Cezaların tutarı ve uygulaması her olayın koşuluna ve güncel mevzuata göre değişir; bu yüzden somut oranlar yerine mali müşavirinize veya vergi dairesine başvurmanız önerilir. Pişmanlık ve indirim hükümlerinden yararlanma konusunda da mali müşavirinize danışın.
Geçici Vergi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Geçici vergi iadesi var mı?
Evet. Yıl sonunda ödenen geçici vergiler yıllık vergiden fazlaysa fark iade edilir veya diğer vergi borçlarına mahsup edilir.
Zarar etsem de geçici vergi beyannamesi vermem gerekir mi?
Geçici vergi mükellefi iseniz, dönemde kazanç olmasa bile beyanname verme yükümlülüğünüz olabilir. Mükellefiyetinize göre mali müşavirinizden teyit edin.
Geçici vergi ile kesin vergi aynı mı?
Hayır. Geçici vergi peşin ödenen bir vergidir ve yıllık vergiye mahsup edilir; kesin vergi yıllık beyanname ile belirlenen vergidir.
Geçici vergi dönemi kaç ay sürer?
Üç ay. Bir takvim yılında dört dönem vardır.
Kaynaklar
- Gelir İdaresi Başkanlığı, vergi takvimi ve beyanname işlemleri: gib.gov.tr
- Gelir Vergisi Kanunu mükerrer madde 120 (geçici vergi), Vergi Usul Kanunu: mevzuat.gov.tr