Döviz Kredisi Nedir?
Döviz kredisi, bankaların işletmelere yabancı para cinsinden (ör. ABD doları, avro) kullandırdığı kredidir. Anapara ve faiz de döviz cinsinden hesaplanır; bu nedenle Türk lirası gelirle kullanılan döviz kredisinde kur artışı, borcun TL karşılığını doğrudan büyütür.
Önemli: Türkiye'de döviz kredisi serbestçe herkese kullandırılamaz. Mevzuat, özellikle döviz geliri olmayan işletmelere ciddi sınırlama getirir. Aşağıdaki kurallar 32 sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Karar'ın 17/A maddesine dayanır.
Döviz Kredisini Kimler Kullanabilir?
- Döviz geliri olmayan yerleşik kişiler yurt içinden döviz kredisi kullanamaz. Döviz geliri; ihracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerden elde edilen gelirdir.
- Gerçek kişiler yurt içinden döviz kredisi kullanamaz.
- Dövize endeksli kredi kullandırılamaz.
Kuralın istisnaları vardır. Örneğin kullanım tarihinde kredi bakiyesi 15 milyon ABD doları veya üzerinde olanlar için döviz geliri şartı aranmaz. İhracat, transit ticaret veya döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin bağlantılarını ve muhtemel döviz gelirlerini belgeleyen işletmeler, son üç mali yılda döviz geliri olmasa da belgeledikleri muhtemel gelirler kadar döviz kredisi kullanabilir. Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki yatırımlar gibi başka istisnalar da vardır.
Döviz Geliri Olan İşletmeler İçin Limit
Döviz geliri olan bir işletmenin kredi bakiyesi 15 milyon ABD dolarının altındaysa, kullanmak istediği kredi ile mevcut kredi bakiyesinin toplamı son üç mali yılın döviz gelirleri toplamını aşamaz. Bankalar bu uygunluğu kontrol etmekle yükümlüdür. Sonradan aşım tespit edilirse aşıma neden olan kısım geri çağrılır veya Türk lirası krediye dönüştürülür.
Bu nedenle başvuru öncesinde son üç yıl döviz gelirinizi belgelemeniz gerekir. Belgelendirme biçimi bankaya ve güncel düzenlemeye göre değişir; mali müşavirinizle çalışın.
Döviz Kredisi Kimler İçin Uygundur?
En yaygın kullanıcılar, düzenli döviz geliri olan ihracatçılar, turizm işletmeleri ve yurt dışına hizmet veren yazılım veya bilişim firmalarıdır. Gelir ile borcun aynı para biriminde olması, kur riskini doğal olarak azaltır. Geliri tamamen TL olan KOBİ'ler için döviz kredisi hem mevzuat hem de kur riski açısından uygun olmayabilir; bu durumda TL cinsinden KOBİ kredilerini karşılaştırın.
Kur Riski Neden Önemli?
Döviz kredisinde faiz oranı TL kredilere göre farklı olabilir; ancak toplam maliyeti belirleyen asıl etken kurdur. Kur beklenenden fazla yükselirse, düşük görünen faiz avantajı kısa sürede kaybolabilir ve geri ödeme TL cinsinden çok daha yüksek tutara ulaşabilir.
- Doğal korunma: Geliriniz ve borcunuz aynı para biriminde ve benzer vadelerde olsun.
- Vade uyumu: Döviz tahsilatlarınızın zamanı ile kredi ödemelerinizin zamanını eşleştirmeye çalışın.
- Korunma araçları: Bankaların sunduğu kur riskinden korunma ürünleri hakkında bilgi alın; koşulları bankaya göre değişir.
Başvuru Öncesinde Hazırlanacaklar
- İşletmenin güncel vergi levhası, faaliyet belgesi ve imza yetkisini gösteren belgeler
- Son mali yıllara ait mali tablolar ve döviz gelirinizi gösteren belgeler
- İhracat, ithalat veya döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin sözleşme ve bağlantı belgeleri
- Bankanın isteyeceği teminat bilgileri
Bankalar ek belge isteyebilir; güncel listeyi bankanızdan öğrenin.
Sözleşmede Nelere Bakmalı?
- Faiz oranı sabit mi, değişken mi; dönemsel faiz nasıl hesaplanıyor?
- Geri ödeme planı: hangi para biriminde, hangi kurdan ödeniyor?
- Dosya masrafı, komisyon ve sigorta gibi ek maliyetler
- Erken ödeme koşulları ve varsa cezası
- Teminat şartları
- Gecikme halinde uygulanacak faiz ve yaptırımlar
İlgili Finansman Seçenekleri
Dış ticaret yapan işletmeler için ihracat kredisi ve ithalat kredisi yazılarına da bakabilirsiniz. Güncel kredi tekliflerini KOBİ kredisi karşılaştırma sayfasında inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Döviz geliri olmayan işletme döviz kredisi kullanabilir mi?
Genel kural olarak hayır. Yurt içinden döviz kredisi kullanımında döviz geliri şartı aranır; belirli istisnalar vardır (ör. 15 milyon ABD doları ve üzeri kredi bakiyesi, belgelenmiş muhtemel döviz gelirleri). İstisnaların kapsamı için bankanıza ve mali müşavirinize danışın.
Şahıs olarak döviz kredisi alabilir miyim?
Hayır. Türkiye'de yerleşik gerçek kişiler yurt içinden döviz kredisi kullanamaz.
Döviz kredisi TL krediden daha mı ucuzdur?
Faiz oranı daha düşük olabilir, ancak maliyet kura bağlıdır. Kur artışı toplam maliyeti artırabilir; karşılaştırmayı kur riskini de hesaba katarak yapın.
Mevzuat değişebilir mi?
Evet. Kur koruma mevzuatı değişebilir. Başvurudan önce güncel şartları bankanızdan teyit edin.
Kaynaklar
- Hazine ve Maliye Bakanlığı, 32 sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Karar (md. 17/A, yurt içinden temin edilen krediler): Karar metni (PDF)